Tôi tập Ironman để hiểu một sự thật về xây kênh: không có cú bứt phá, chỉ có kỷ luật mỗi ngày

Phần IKhách không lười. Khách kiệt sức.

Để tôi tả một buổi tối, coi có giống bạn không.

Hơn tám giờ. Bạn vừa khám xong, có hôm hai mươi mấy, ba chục bệnh nhân. Cổ mỏi. Mắt rát. Cái đầu thì còn lởn vởn ca chiều, người ta hỏi tới hỏi lui mà mình vẫn chưa thiệt yên tâm. Về tới nhà, lùa vội chén cơm.

Bạn cũng có nghĩ tới cái kênh đó chứ. Thật mà. Tối nay viết một bài, bạn từng tự dặn vậy. Mở điện thoại ra. Con trỏ nhấp nháy trong cái ô soạn bài, nhấp nháy hoài.

Rồi thôi. Mai viết.

Bạn quẹt lên cho đỡ căng đầu. Và đúng cái lúc rã rời nhất đó, Facebook quăng vô mặt bạn một anh nào đó vừa nổ banh nóc sau một cái clip. Mấy chục ngàn like. Người ta khen tới tấp. Bạn nằm đó, tay cầm điện thoại, tự hỏi: ủa, mình làm sai cái gì vậy ta.

Không. Bạn không làm sai gì hết.

Tôi gặp cái kiểu tự dằn vặt này hoài. Và có một câu tôi ghét nhất, cái câu người ta hay tự gán cho mình: tại mình lười. Trời. Một người trực đêm, theo bệnh nhân từng ngày, học sáu năm trời, mà gọi là lười thì ai mới là người chăm.

Bạn không lười. Bạn kiệt sức.

Mà người kiệt sức thì cần một cách làm nhẹ và đều, chứ đâu cần thêm một cú so sánh để tự thấy mình tệ. Cái feed nó có cho bạn thấy mấy trăm buổi tối thằng kia cũng ngồi rã rời y chang bạn đâu. Nó chỉ chìa ra đúng cái đêm nó trúng. Đem một đêm tệ của mình so với đêm đẹp nhất của người ta. Thua là phải.

Phần IICái tôi đang tập không có ngày nào "bứt phá"

Tôi đang tập cho Ironman 2027. Bơi 3.8 cây, đạp 180, rồi chạy nguyên cái marathon 42 cây phía sau. Và tôi nói thiệt: suốt cái quá trình đó, không có lấy một ngày nào gọi là bứt phá.

Không có buổi sáng nào tôi thức dậy rồi tự nhiên bơi giỏi hơn hôm qua một cách thần kỳ. Không có cú nào hết.

Cái có thật, là cái đồng hồ reo lúc năm giờ sáng. Trời còn tối thui. Người đau ê ẩm vì buổi tập hôm trước. Cả cái thân chỉ muốn nằm yên, kéo mền lên ngủ tiếp. Sáng nào tôi cũng phải cãi nhau với chính mình đúng cái khoảnh khắc đó. Đa số thì tôi thắng. Lê dậy, xỏ giày, đi.

Chán chứ. Chán muốn chết.

Tôi còn nhớ buổi bơi open-water đầu tiên. Xuống nước cứ uống nước sặc sụa, bơi được năm chục mét đã thở không ra hơi, hoảng. Có bữa đạp một mạch hướng Vũng Tàu rồi quay đầu, về tới nhà cái mông ê tới tối, hai bàn tay rộp vì níu ghi-đông. Toàn mấy chuyện không có gì để khoe.

Nhưng đây mới là chỗ tôi muốn bạn nghe cho kỹ. Chính cái kỷ luật chán ngắt đó, cái việc lặp đi lặp lại khi cơ thể chỉ muốn bỏ cuộc, mới là thứ đẻ ra cái kết quả mà sau này người ngoài nhìn vô tưởng là tài năng.

Tới ngày tôi về đích, kiểu gì cũng có người nói anh này có tố chất. Không. Tôi đâu có tố chất gì hơn ai. Tôi chỉ có vài trăm cái buổi sáng năm giờ mà không ai thấy. Tấm huy chương đó nó không nằm ở vạch đích đâu. Nó nằm rải rác trong từng buổi tập không ai chứng kiến.

Phần IIICái bạn ngưỡng mộ không phải khoảnh khắc viral

Quay lại cái kênh.

Bạn nể một người làm content giỏi. Bạn coi cái bài viral của họ mà thấy phục. Đúng không?

Tôi nói cái này, hơi mất lòng với cách nghĩ số đông. Cái bạn đang ngưỡng mộ không phải là khoảnh khắc viral đó. Mà là hơn trăm bài trước nó, mấy bài chẳng ai thèm coi.

Cả trăm bài mà lúc đăng được vài cái like của người thân. Cả trăm lần ngồi gõ trong khi tự hỏi làm vầy có ích gì không. Cái bài triệu view bạn thấy hôm nay, nó mọc lên từ đúng cái đống "không ai thấy" đó.

Kênh bền nó không có cú nổ nào hết á. Nó cứ bồi lên từng chút, tới một ngày nhìn lại mới giật mình. Mỗi bài bạn viết là một viên gạch lòng tin. Một bài thì chẳng ai nhớ. Nhưng cả trăm bài tử tế, đều đặn, cùng một giọng, cùng một con người, thì nó cộng lại thành cái thứ khó nhất trên đời: người ta tin bạn. Mà lòng tin có viral được đâu. Nó bồi từ từ.

Còn viral hả? Viral là phần thưởng ngẫu nhiên cho người chịu đăng đều. Bạn không đi săn nó được. Người đăng đều thì sớm muộn cũng trúng một cú. Người ngồi chờ "ý tưởng triệu view" rồi mới chịu đăng thì có trúng đâu, vì có đăng gì đâu mà trúng. Người ta thấy cái ngày bạn trúng. Người ta không thấy mấy trăm ngày bạn gieo trước đó.

Phần IVVì sao đây là tin cực tốt cho một bác sĩ bận

Phần này tôi muốn bạn để ý nhất.

Thử tưởng tượng nha. Nếu xây kênh thành công bắt buộc bạn phải là thiên tài content, kiểu phải duyên trước camera, phải nghĩ ra trò viral, phải có khiếu trời cho, thì xin lỗi, bạn thua từ vòng giữ xe. Vì bạn đâu có học mấy cái đó. Bạn học chữa bệnh.

Nhưng sự thật đâu phải vậy.

Xây kênh bền không cần thiên tài. Nó cần đúng một thứ thôi: cái khả năng làm một việc đều đặn, ngày này qua ngày khác, kể cả khi chưa thấy kết quả, kể cả khi chán muốn quăng cờ.

Mà cái đó thì bạn ơi, bạn có thừa.

Bạn học y sáu năm. Sáu năm lặp lại những thứ khô khốc, thi cử dồn dập, mà không bỏ ngang. Bạn trực đêm, thức trắng, sáng ra vẫn đứng khám. Bạn theo một bệnh nhân từng ngày, chỉnh từng chút, chờ cơ thể người ta đáp ứng. Mà đáp ứng thì có nhanh đâu, nó cũng cộng dồn từ từ y như một cái kênh vậy. Bạn sống bằng kỷ luật cộng dồn cả đời nghề rồi mà chưa gọi tên nó ra thôi.

Cho nên nghe tôi câu này: bạn không thiếu tố chất để xây kênh. Bạn dư. Dư xa luôn.

Cái bạn thiếu không phải tố chất. Là chưa ai chỉ cho bạn đặt cái kỷ luật sẵn có đó vào đâu cho đúng chỗ. Bạn đang đổ hết cái kỷ luật kinh khủng của mình vô phòng khám, không còn lại một giọt nào cho cái kênh. Không phải vì bạn yếu. Mà vì chưa ai bày cho bạn một cái khung đủ nhẹ, để mỗi ngày bạn nhỏ vô đó vài phút thôi là nó cũng chạy.

Phần VKỷ luật là xăng. Bạn thiếu cái xe để đổ vô.

Tôi gom lại cho dễ nhớ.

Kỷ luật là xăng. Cái này bạn có sẵn, đầy bình rồi, khỏi bàn. Nhưng xăng mà đổ ra đất thì cháy được cái gì. Phải có cái xe để nó chạy. Cái xe đó là hệ thống: quy trình, cái khung, biết tối nay viết về cái gì để bạn khỏi phải ngồi nghĩ từ con số không lúc đã mệt rã.

Còn AI á, nó như cái số trên xe. Bạn đang chạy thì nó nhân tốc lên, còn đứng yên thì nhân mấy cũng vậy. Tôi tin AI giúp tôi làm marketing tốt hơn gấp mười lần, nhanh hơn nhiều mà đều hơn nữa. Tôi dùng một "bộ não thứ hai", cái Obsidian. Mỗi sáng ngồi cà phê tôi quăng vô đó hết: một ca tôi gặp, một câu khách hỏi, một ý chợt nghĩ ra lúc đạp xe. Để khi viết, bài ra còn đúng chất tôi, đọc là biết tôi viết chứ không phải giống y mấy ông khác. AI bồi lên cái nền đó, chứ không thay được nó.

Nhưng phải nói thẳng kẻo bạn hiểu lầm. AI không cứu người lười. Đối thủ của bạn cũng có AI trong tay. Nên cái giây bạn dừng lại, bạn không phải đứng yên đâu. Là khách hết nhớ tới bạn. Vì người khác vẫn đang chạy, lại có thêm cái số.

Giờ tới chỗ tôi thật lòng nhất.

Tôi không bán cho bạn cú bứt phá. Ai hứa với bạn "một đêm nổi tiếng" thì người đó đang bán cho bạn đúng cái lời nói dối ở đầu bài.

Cái tôi làm khác. Tôi đi cùng bạn qua đúng cái đoạn khó nhất, cái đoạn "đã làm rồi mà chưa thấy kết quả". Cái đoạn mà gần như ai cũng quăng cờ. Mấy người tôi từng đi cùng, ai rớt là rớt ngay quãng đó. Không phải vì họ dở. Vì họ tới đó một mình, không ai nói cho họ biết ráng thêm chút nữa thôi, sắp tới rồi.

Tôi biết cái nỗi "mua khóa học rồi để xó". Bạn từng mua, học được vài bữa, rồi đời cuốn đi, cái khóa nằm đó phủ bụi. Tôi hiểu. Đó là lý do tôi không làm kiểu bán khóa xong vẫy tay chào. Tôi làm kiểu đi cùng, cầm tay chỉ việc tới khi bạn ra kết quả thật.

Đúng cái cách tôi từng làm với mấy anh em đầu tiên trong BNI và cộng đồng Eagle Camp. Bạn tôi không đông, nhưng chất. Có một anh làm nha khoa, tôi biểu đăng đều một bài mỗi ngày, cứ kể chuyện nghề thôi, đừng bán gì hết. Cỡ hai ba tháng sau anh nhắn lại, giọng còn hơi ngỡ ngàng: lần đầu có người lạ hoắc inbox hỏi đặt lịch, không phải người quen giới thiệu. Họ làm theo, ra được kết quả như vậy, rồi mới quay lại xin tôi coaching riêng. Cái nghề coach tới với tôi tình cờ như vậy đó.

Mà tôi đi cùng được, vì tôi từng đứng ở chỗ tệ nhất.

Tôi từng mất sạch một cái kênh sau một đêm. Làm sai tiêu chuẩn cộng đồng vì hồi đó không hiểu luật đủ sâu. Sáng đó mở điện thoại, cái trang gây dựng bao nhiêu năm hiện đúng một dòng chữ xám lạnh tanh: không còn nữa. Tay tôi lạnh ngắt. Bấm kháng nghị, gửi đi, rồi ngồi chờ một câu trả lời không bao giờ tới. Tôi ngồi thừ nguyên đêm, muốn bỏ cuộc cho rồi.

Thứ kéo tôi lại không phải động lực. Động lực bay hơi sau ba bữa. Thứ giữ tôi ở lại là một cái khung để bám vào, và vài người bạn không để tôi bỏ. Tôi làm lại từ con số không. Nội dung sạch, xây từ từ. Cái kênh đó về sau lên tới nút bạc, đúng mốc một trăm ngàn người theo dõi, mà tôi phải làm lại gần hai năm trời mới chạm tới.

Không phải vì tôi giỏi hơn ai. Mà vì tôi không dừng lại đúng cái chỗ mà phần lớn người ta dừng.